دقیقا 54 سال پیش در همین روز، دولت محمد مصدق در کودتایی به رهبری فضل‌الله زاهدی ساقط شد و یکی از مهم‌ترین تلاش‌های ایرانیان برای دست‌یابی به استقلال، دموکراسی و حاکمیت قانون، زایل شد. این کودتا به جهات مختلف اهمیت دارد. کودتا 28 مرداد یا 19 آگوست 1953 اولین مداخله مستقیم آمریکا در کشورهای جهان سوم به شمار می‌رود که الگویی برای کودتاهای مشابه در بقیه نقاط جهان شد. این کودتا بار دیگر داستان ضعف کشورهای پیرامونی در برابر سرمایه‌داری مرکز را آشکار ساخت. کودتای 28 مرداد اهمیت منازعه ژئوپلتیک در جهان و مواجهه قدرت‌های جهانی و تأثیر آن بر سرنوشت کشورهای پیرامونی را نشان داد. اما این کودتا بیش از آن‌که اهمیت بین‌المللی داشته باشد، خصایصی از جامعه ایران را آشکار کرد.

پذيرش‌ اين‌ ديدگاه‌ كه‌ كنش‌ علمي‌ صورتي‌ از كنش‌ جمعي‌ است‌، الزاماتي‌ براي‌ انديشيدن‌ درباره‌ علم‌ به‌ همراه‌دارد. اين‌ الزامات‌ كاملاً قابل‌ مقايسه‌ با الزامات‌ ناشي‌ از پذيرفتن‌ جامعه‌ به‌ مثابه‌ واقعيت‌ فرافردي‌ است‌. اين‌الزامات‌ را مي‌توان‌ در موارد ذيل‌ خلاصه‌ كرد.

1- در اجتماع‌ علمي‌، دركي‌ از كل‌ شكل‌ گرفته‌ و استمرار مي‌يابد،

2- كنشگران‌ علم‌ عليرغم‌ دارا بودن‌ اهداف‌ جمعي‌ و فرايند جامعه‌پذيري‌ علمي‌ نسبتاً مشترك‌، از يكديگر متمايزند،

3- كنشگران‌ علم‌ به‌ واسطه‌ نظامي‌ ارتباطي‌ با هم‌ ارتباط‌ برقرار مي‌كنند،

4- رابطه‌اي‌ دوسويه‌ بين‌ كنش‌ها و ساختارها در اجتماع‌ علمي‌ وجود دارد و مي‌توان‌ تأثير خصايص كنشي‌ و ساختاري‌ بر يكديگر را در اجتماع‌ علمي‌ مشاهده‌ كرد.

روزی روزگاری، مطالبی درباره اهمیت پایان‌نامه نوشتن در دانشگاه و در سلوک دانشجویی نوشتم. این نوشته‌ها مقدمه‌ای برای گذار به دنیای جامعه‌شناسی علم شد. اما این روزها درگیر دفاع کردن از ورق‌پاره‌هایی با عنوان رساله دکتری هستم. بد ندیدم گذری کنم بر نوشته‌هایم درباره پایان‌نامه نوشتن. این مطلب چهار قسمتی برای دانشجویانی که می‌خواهند پایان‌نامه بنویسند نکاتی در بر دارد. به هر حال بد نیست که دانشجو بداند درگیر چه کاری شده است. ورود به این بحث مقدماتی می‌خواست که اگرچه گاهی کسل کننده، اما ناگزیر است.

این روزها همه جناح‌های سیاسی دغدغه انتخابات مجلس هشتم را دارند. اصلاح‌طلبان که از ائتلاف نکردن در انتخابات ریاست جمهوری نهم سرخورده‌اند از ائتلاف و همراهی دم می‌زنند. اصولگرایان نیز که درس‌هایی از انتخابات شوراهای سوم گرفته‌اند راه اصلاح‌طلبان را می‌روند. در این میان دم زدن هر دو گروه از راندن تندروها جلب توجه می‌کند.

علی رضاقلی یک دهه پیش پرفروش‌ترین کتاب ظاهرا جامعه‌شناسی ایران را نوشت. جامعه‌شناسی نخبه‌کشی او که تاکنون 27 بار تجدید چاپ شده است، همه اتهاماتی را که می‌شد به ملتی وارد کرد، در خود داشت. لب کلام رضاقلی این بود که ملت ایران نخبه‌کش هستند و دائما نخبگان اصلاح‌طلب خود را سر به نیست می‌کنند. قائم‌مقام فراهانی، امیرکبیر و محمد مصدق نمونه‌هایی است که وی به آن‌ها و سرنوشت‌شان استناد می‌کند. ایام به کام رضاقلی و ناشر کتاب بود که کرباسچی شهردار مشهور دوران سازندگی به یکباره سر از زندان درآورد و نخبه‌کشی ملت ایران بار دیگر قربانی گرفت. جند سالی گذشت و اصلاحات به روایتی ناکام ماند. این بار هم رضاقلی و ایده‌اش سر به سلامت بردند، گویی راستی راستی ملت ایران نخبه‌کش هستند.

  RSS