يك روز صبح از خواب كه بيدار شديد، صبحانه كه خورديد، لباس بپوشيد و سري به لوله‌كش محل بزنيد. از او بخواهيد لوله‌كشي فرسوده خانه‌تان را بازسازي كند و سروساماني به شيرهايي كه دائم چكه مي‌كنند، و ديوارهايي كه نم داده‌اند بدهد. حتما از شما يك هفته وقت خواهد خواست و اگر از اغنيا باشيد و بام برف‌گيرتان بزرگ، تا يك ماه كار خواهد برد. هر چه كار تميزتري بخواهيد هزينه زيادتري را بايد متحمل شويد.

وقتي با لوله‌كش محل صحبت مي‌كنيد، به چند چيز توجه داريد: 1. حواس‌تان هست حرف نامربوط نزنيد و از او نخواهيد كه يك‌روزه كار را تمام كند، 2. از او نخواهيد خواست كه پيش‌بيني كند چند جاي لوله‌هاي خانه شما سوراخ است، 3. اگر اين لوله‌كش هماني نباشد كه لوله‌هاي خانه شما را اولين بار كار گذاشته است، سر او داد نمي‌كشيد و مسئول اين وضع نامناسب لوله‌هاي خانه نخواهيد دانست، 4. حتما به لوله‌كش اعتراض نمي‌كنيد كه چرا وقتي لوله‌هاي خانه من زنگ مي‌زد تو گوشه مغازه‌ات نشسته بودي و احوال لوله‌ها را نمي‌پرسيدي.

اما تندروهاي سياسي منطق لوله‌كشي را هم نمي‌فهمند. تندروهايي كه هنگام سخنراني ميرحسين موسوي در دانشگاه مازندران چشم‌مان به جمال‌شان روشن شد، كاري غير از بيانيه صادر كردن و صدا كلفت كردن از دست‌شان برنمي‌آيد. اين تندروها كساني هستند كه:

1. فكر مي‌كنند كانديداي خوب كسي است كه با شعار شورش عليه قانون اساسي وارد قدرت شود. اين‌ها از ياد برده‌اند كه بازي دموكراسي در چارچوب قانون اساسي مورد توافق طرفين جريان مي‌يابد. البته اين توافق مانعي در برابر دنبال كردن اصلاح قانون اساسي از سازوكار قانوني نيست. منطقا نمي‌توان كانديداي رقابت سياسي براي اجراي قانوني شد كه آن‌را قبول نداشته باشيد.
2. اين‌ها همان كساني هستند كه از لوله‌كش محل‌شان انتظار يك لوله‌كشي يك روزه ندارند، اما مي‌خواهند يك روزه (در مقياس تاريخ جوامع و نظام‌هاي سياسي، چهار سال و هشت سال، چيزي شبيه يك روز سال خورشيدي است) دموكراسي جوهري و حداكثري به پا كنند.
3. اين‌ها همان كساني هستند كه وقتي سخن از دانش اجتماعي و شناخت واقعيت‌هاي جامعه ايران مي‌شود، شناخت تاكسي‌زده خود را بر دانش اجتماعي برتري داده و همگان را با چوب پوزيتيويسم مي‌رانند.
4. تندروها كساني هستند كه وقتي انتخابات سال 1384 را تحريم كردند، همه اصلاح‌طلبان به ايشان هشدار دادند كه اين رويه شما را با محدوديت‌ها، تعليق‌ها و دشواري‌هاي بيشتري روبه‌رو خواهد كرد، اما گفتند كه هزينه خواهند پرداخت و براي تقويت جنبش مدني در زيرساخت اجتماعي جامعه تلاش مي‌كنند. اما وقتي در چهار سال گذشته همان هزينه‌هاي پيش‌بيني شده را پرداختند، امروز صداي‌شان كلفت شده و آن‌هايي را كه سهمي در اين تحميل اين هزينه‌ها نداشته‌اند، محكوم مي‌كنند و تضمين مي‌خواهند كه اين هزينه‌ها تكرار نشود.
5. فيلسوف‌هايي كه تاريخ انقلاب فرانسه مي‌خوانند، شعر انتقادي مي‌نويسند، تحليل سياسي مي‌كنند و پوزيتيويست‌ها را محكوم مي‌كنند، تن دادن به درس‌هاي تاريخ را انفعال و سازشكاري مي‌خوانند و بر طبل تندروي مي‌كوبند. اين گروه وقتي بحث روش‌شناختي مطرح مي‌شود، سينه‌چاك تاريخي‌گري هستند؛ ولي هرگز دانش تاريخي‌شان آن‌قدر رشد نكرده كه بتوانند مقايسه‌اي ميان دست‌آوردهاي تندروي‌هاي دكتر حسين فاطمي و ميانه‌روي محمد مصدق تمايزي قائل شوند.

آري ما با مصيبت تندروهايي روبه‌رو هستيم كه انتخابات را جعبه جادويي سزارين تاريخ مي‌پندارند و مي‌خواهند كساني بر كرسي قدرت بنشينند كه به هر قيمتي، به قيمت وعده‌هاي غيرواقعي دادن و معجزه‌هاي ناشدني كردن، يك‌ روزه از دل جامعه ايراني دموكراسي ليبرال درآورند. تندروهايي كه هنوز در دهه 1950 به سر مي‌برند و گمان مي‌كنند نوسازي سياسي مسير يكساني براي همه جوامع مدرن است و ليبرال دموكراسي تحفه از پيش تعيين شده سرانجام تاريخ است. تندروهايي كه به عوض بازخواني تاريخ دموكراسي، ترجيح مي‌دهند هر بار تاريخ جنجال‌هاي خود را بازخواني و اجرا كنند. تندروهايي از هر دو سوي جريانات سياسي در ايران، كه اتفاقا هر دو در يك نقطه به هم مي‌رسند – فراتر رفتن از قانون و تفسير به رأي شخصي از خواسته و قانون جمعي – مصيبت جامعه امروز ما هستند. كساني كه خوب شعار مي‌دهند، با صدايي كلفت فرياد مي‌زنند، ديگران را متهم مي‌كنند، بر پوزيتيويسم مي‌تازند؛ اما از اين‌كه بتوانند آجري روي آجر بگذارند، گامي به پيش روند، ديگران را قانع كنند، و تاريخ را درك كنند عاجزند؛ كساني كه به‌سان تندروهاي دست راستي‌شان، قرائتي يكه از تاريخ، فرهنگ، سياست و جامعه را برتر مي‌شمارند.  

  RSS